Η Αδηφαγική Διαταραχή είναι μια αναγνωρισμένη ψυχική νόσος οι μακροπρόθεσμες συνέπειες της οποίας είναι πολύ επιβαρυντικές για την υγεία.
Για τους περισσότερους ανθρώπους είναι φυσιολογικό κάποιες φορές να φάνε περισσότερο σε ένα οικογενειακό τραπέζι, σε μια εορταστική εκδήλωση ή διασκεδάζοντας με φίλους.
Εξάλλου, το φαγητό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής μας ζωής. Για κάποιους όμως, αυτές οι περιστάσεις προκαλούν έντονο άγχος και η σχέση τους με το φαγητό μετατρέπεται σε μια διαρκή αναμέτρηση.
“Δεν θα φάω τίποτα άλλο σήμερα, γιατί το βράδυ έχω τραπέζι…”, “Στο τραπέζι θα φάω μόνο σαλάτα…”, “Έφαγα πολύ… Από αύριο ξεκινάω αυστηρή δίαιτα…”. Όλες αυτές οι σκέψεις οδηγούν το άτομο σε έναν φαύλο κύκλο στέρησης και υπερφαγίας.
Όταν, το φαγητό παύει να αποτελεί πηγή απόλαυσης και κοινωνικής σύνδεσης και γίνεται πηγή έντονου άγχους, ενοχών και απώλειας ελέγχου, τότε μπορεί να υποδηλώνει την ύπαρξη μιας διατροφικής διαταραχής.
Από πού ξεκίνησε η Αδηφαγική Διαταραχή
Η Αδηφαγική Διαταραχή περιγράφηκε για πρώτη φορά επίσημα το 1959 από τον Albert Stunkard.
Ο συγκεκριμένος διακεκριμένος Ψυχίατρος, την αναγνώρισε ως ένα πρότυπο μη φυσιολογικής διατροφής που παρατηρείται σε ασθενείς με παχυσαρκία.
Το 1994, η Αδηφαγική Διαταραχή συμπεριλήφθηκε για πρώτη φορά στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-IV) της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας ως “Διατροφική Διαταραχή Μη Προσδιοριζόμενη Διαφορετικά- EDNOS”.
Το 2013 αναγνωρίστηκε επίσημα ως ξεχωριστή αυτόνομη Διατροφική Διαταραχή. Συμπεριλήφθηκε μαζί με την Νευρική Βουλιμία και την Νευρική Ανορεξία στην πέμπτη έκδοση του DSM-V της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας.
Η Αδηφαγική Διαταραχή είναι γνωστή και ως Διαταραχή Υπερφαγίας (Binge Eating Disorder – BED). Είναι πολύ πιο συχνή στις γυναίκες συγκριτικά με τους άντρες και συνήθως εμφανίζεται στο τέλος της εφηβείας ή στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής.
Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, η συχνότητα εμφάνισης της νόσου στην διάρκεια της ζωής, είναι 1.9% κατά μέσο όρο. Μάλιστα, αποτελεί την πιο συχνή από όλες τις Διατροφικές Διαταραχές.
Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων με αυξημένο σωματικό βάρος φαίνεται να πληρούν τα κριτήρια της Αδηφαγικής Διαταραχής.
Τι ακριβώς είναι η Αδηφαγική Διαταραχή
Η Αδηφαγική Διαταραχή είναι μια σύνθετη διαταραχή πρόσληψη τροφής, στην ανάπτυξη της οποίας συμβάλλουν βιολογικοί, ψυχολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Συχνά σχετίζεται με χρόνια ενασχόληση με δίαιτες, αυστηρούς διατροφικούς κανόνες, συναισθηματική πίεση, χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολία στη διαχείριση έντονων συναισθημάτων.
Παράλληλα, η έκθεση σε ένα οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον που δίνει υπερβολική έμφαση στο σωματικό βάρος, την εικόνα σώματος και τις δίαιτες αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση της.
Η Αδηφαγική Διαταραχή χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα υπερφαγικά επεισόδια
Σε αυτά, το άτομο καταναλώνει ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες φαγητού μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, συνοδευόμενα από έντονο αίσθημα απώλειας ελέγχου.
Σε αντίθεση με την Νευρική Βουλιμία, τα υπερφαγικά επεισόδια δεν ακολουθούνται από εκκαθαριστικές συμπεριφορές. Όπως συμβαίνει και στις υπόλοιπες διαταραχές, ο διατρεφόμενος συνδέει την αξία του με το σχήμα και το βάρος του σώματος.
Στην προσπάθειά του να ελέγξει το βάρος του, εφαρμόζει ακραίες δίαιτες όπου τα τρόφιμα κατηγοριοποιούνται σε επιτρεπόμενα και απαγορευμένα. Ακόμη, μπορεί να παραλείπει γεύματα με στόχο να χάσει βάρος.
Η υπερβολική στέρηση τροφής, οι συνεχείς απαγορεύσεις και η διαρκής σκέψη γύρω από το φαγητό και το σώμα, τελικά οδηγούν σε υπερκατανάλωση τροφής. Φυσικά, η υπερκατανάλωση αυτή συνοδεύεται από το αίσθημα της απώλειας ελέγχου (υπερφαγικό επεισόδιο).
Μετά τα επεισόδια, ο διατρεφόμενος μπορεί να νιώθει κατάθλιψη, ντροπή και ενοχές. Το αίσθημα της απώλειας ελέγχου πυροδοτεί την ανάγκη για μεγαλύτερο έλεγχο, περισσότερη στέρηση και τιμωρητική διάθεση απέναντι στον εαυτό του.
Με αυτόν τον τρόπο, το άτομο με Αδηφαγία μένει εγκλωβισμένο στον φαύλο κύκλο υπερφαγίας – στέρησης.
Να ξεκαθαριστεί ότι η Αδηφαγία δεν σημαίνει ότι υπάρχει έλλειψη θέλησης ή αυτοελέγχου. Είναι μια αναγνωρισμένη Διατροφική Διαταραχή που μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με την κατάλληλη υποστήριξη.
Κριτίρια Διάγνωσης
Σύμφωνα με το DSM- 5 της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Ψυχιατρικής, τα κριτήρια της Αδηφαγικής Διαταραχής είναι τα εξής:
- Επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας τροφής σε μικρό χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια των οποίων υπάρχει έντονο αίσθημα απώλειας ελέγχου
- Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων συμβαίνει τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα: Ο διατρεφόμενος i) τρώει πιο γρήγορα από το συνηθισμένο, ii) τρώει μέχρι να νιώσει δυσφορία, iii) τρώει χωρίς να πεινάει, iv) τρώει μόνο του ή κρυφά, v) νιώθει άγχος ή ενοχές μετά το υπερφαγικό επεισόδιο, vi) νιώθει σαν μια ξενη δύναμη να το σπρώχνει να φάει
- Υπάρχει αυξημένο άγχος σε σχέση με την διατροφή
- Τα υπερφαγικά επεισόδια συμβαίνουν τουλάχιστον 1 φορά την εβδομάδα και για τουλάχιστον για 3 μήνες. Επίσης, δεν συνοδεύονται από εκκαθαριστικές/ αντισταθμιστικές συμπεριφορές
Τα χαρακτηριστικά της Αδηφαγικής Διαταραχής
Η Αδηφαγική Διαταραχή (Διαταραχή Υπερφαγίας) έχει αρκετά κοινά χαρακτηριστικά με την Νευρική Βουλιμία.
Η βασική διαφορά είναι ότι, στην Αδηφαγική Διαταραχή, τα επεισόδια υπερφαγίας δεν ακολουθούνται από αντισταθμιστικές συμπεριφορές όπως προαναφέθηκε.
Τα άτομα με Αδηφαγία παρουσιάζουν συνήθως μια δύσκολη και στρεσογόνα σχέση τόσο με το φαγητό και με το σώμα τους. Συχνά ακολουθούν ακανόνιστα διατροφικά μοτίβα και μπορεί να καταναλώνουν πολύ μεγάλες ποσότητες τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Κατά την διάρκεια ενός υπερφαγικού επεισοδίου, συνήθως τρώνε πολύ πιο γρήγορα από το συνηθισμένο. Βιώνουν ένα έντονο αίσθημα απώλειας ελέγχου, σαν να μην μπορούν να σταματήσουν ή να ελέγξουν την ποσότητα του φαγητού.
Για πολλούς ανθρώπους, το φαγητό λειτουργεί ως τρόπος διαχείρισης συναισθημάτων, όπως το άγχος, η θλίψη, η μοναξιά ή η απογοήτευση. Λόγω ντροπής και της φοβίας να τους ασκθεί κριτική, συχνά προτιμούν να τρώνε μόνοι τους ή κρυφά από τους άλλους.
Μετά το υπερφαγικό επεισόδιο, είναι συνηθισμένο να εμφανίζονται έντονα συναισθήματα ενοχής, ντροπής και αηδίας.
Αυτά τα συναισθήματα οδηγούν συχνά σε αυστηρές δίαιτες ή ή έντονο διατροφικό περιορισμό. Αντί να λύνουν το πρόβλημα, συντηρούν τον φαύλο κύκλο της υπερφαγίας.
Τι συνέπεις έχει η Αδηφαγική Διαταραχή
Τα άτομα που πάσχουν από Αδηφαγική Διαταραχή βιώνουν έναν φαύλο κύκλο:
Περιορισμός και στέρηση → έντονη επιθυμία για φαγητό → υπερφαγικό επεισόδιο → ενοχή και αυτοκριτική → νέα προσπάθεια αυστηρού ελέγχου.
Αυτός ο κύκλος μπορεί να επιβαρύνει τόσο την σωματική όσο και την ψυχική υγεία, επηρεάζοντας την σχέση του ατόμου με το φαγητό, το σώμα και τον εαυτό του.
Μία από τις συχνότερες επιπτώσεις της Αδηφαγικής Διαταραχής είναι η αύξηση του σωματικού βάρους. Η αύξηση αυτή, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικών διαταραχών όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η δυσλιπιδαιμία, η αρτηριακή υπέρταση και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Επιπλέον, η διαταραχή συχνά επηρεάζει την λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος. Πολλά άτομα εμφανίζουν συμπτώματα όπως αίσθημα φουσκώματος, κοιλιακό άλγος, δυσκοιλιότητα, διάρροια και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Όλα τα παραπάνω μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητά τους.
Παράλληλα, οι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι υπερφαγίας, η κακή ποιότητα της διατροφής και οι συχνές διακυμάνσεις των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα μπορεί να επηρεάσουν τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και την σύνθεση νευροδιαβιβαστών όπως η σεροτονίνη.
Ως αποτέλεσμα, αρκετοί βιώνουν συμπτώματα όπως άγχος, καταθλιπτική διάθεση, χαμηλή αυτοεκτίμηση, έντονη κόπωση, μειωμένο κίνητρο και δυσκολίες στη συγκέντρωση και τη διανοητική λειτουργία.
Η έγκαιρη αναγνώριση της διαταραχής και η κατάλληλη θεραπευτική υποστήριξη μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να διακόψει τον φαύλο κύκλο της υπερφαγίας. Να αποκαταστήσει μια πιο ασφαλή σχέση με το φαγητό και να βελτιώσει σημαντικά τη σωματική και την ψυχική του υγεία.
Πώς θεραπεύεται η Αδηφαγική Διαταραχή
Τα άτομα με Αδηφαγική Διαταραχή βιώνουν συχνά έντονο άγχος σε σχέση με το φαγητό και το σώμα τους.
Ο φαύλος κύκλος του αυστηρού διατροφικού περιορισμού και των υπερφαγικών επεισοδίων ενισχύει αυτό το άγχος, δημιουργώντας την ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερη στέρηση και έλεγχο. Με αυτόν τον τρόπο, ο κύκλος της υπερφαγίας συντηρείται και επαναλαμβάνεται.
Η θεραπεία της Αδηφαγίας ξεκινά με την αναγνώριση αυτού του φαύλου κύκλου και δίνει προτεραιότητα στην βελτίωση της σχέσης με την τροφή.
Πρώτος στόχος της είναι η αποκατάσταση ενός τακτικού και επαρκούς τρόπου σίτισης, ώστε να μειωθεί η συχνότητα των υπερφαγικών επεισοδίων και να αποκατασταθούν τα φυσιολογικά σήματα της πείνας και του κορεσμού.
Πολλά άτομα με Αδηφαγική Διαταραχή φοβούνται να εμπιστευτούν τα σήματα πείνας και κορεσμού. Στην πραγματικότητα όμως, όσο μειώνεται η στέρηση τροφής και αποκαθίστανται οι διατροφικές ελλείψεις, μειώνεται σταδιακά και η έντονη ανάγκη για φαγητό.
Ένας Διαιτολόγος Διατροφολόγος με εξειδίκευση στις Διατροφικές Διαταραχές μπορεί να υποστηρίξει το άτομο με Αδηφαγική Διαταραχή προς αυτή την κατεύθυνση και να το εκπαιδεύσει σε θέματα που αφορούν την πείνα, τον κορεσμό και τη σημασία της θρεπτικής ισορροπίας στην διαχείριση της υπερφαγίας.
Παράλληλα, ο διατρεφόμενος μαθαίνει να αναγνωρίζει τους παράγοντες που πυροδοτούν τα υπερφαγικά επεισόδια, να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του χωρίς να καταφεύγει στο φαγητό και να αναπτύσσει μια πιο υγιή και ισορροπημένη σχέση με το σώμα και τον εαυτό του.
Η συνεργασία με ψυχολόγο που έχει εμπειρία στις διατροφικές διαταραχές αποτελεί βασικό μέρος της θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Η θεραπεία της Αδηφαγικής Διαταραχής είναι μια σταδιακή διαδικασία που απαιτεί χρόνο, υπομονή και εξειδικευμένη θεραπευτική υποστήριξη. Με την σωστή καθοδήγηση, το άτομο μπορεί να διακόψει τον φαύλο κύκλο της υπερφαγίας, να αποκαταστήσει μια πιο ισορροπημένη σχέση με το φαγητό και να βελτιώσει ουσιαστικά την ποιότητα της ζωής του.
Επιστημονική υποστήριξη στην αντιμετώπιση Αδηφαγικής Διαταραχής
Αναγνωρίζετε κάποια συμπτώματα της Αδηφαγικής Διαταραχής σε εσάς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο; Μπορώ να σας υποστηρίξω!
Είμαι Διαιτολόγος Διατροφολόγος στην Καλαμάτα και εκπαιδευμένη στην αντιμετώπιση Διατροφικών Διαταραχών. Έχω την εμπειρία και γνωρίζω τι πρέπει να γίνει βήμα βήμα για την θεραπεία.
Μπορώ να σας εξυπηρετήσω ακόμα και με Online συνεδρίες και μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου με όποιον από τους παρακάτω τρόπους σας εξυπηρετεί:
- Καλέστε με στο 697 969 6680
- Στείλτε μου email στο info@mariakazani.gr
- Συμπλήρωστε την φόρμα επικοινωνίας στην ιστοσελίδα μου
