Οι Διατροφικές Διαταραχές είναι πολύπλοκες καταστάσεις που επηρεάζουν την ψυχοσωματική υγεία και την κοινωνική ζωή των πασχόντων.
Χαρακτηρίζονται από σοβαρή και επίμονη διαταραχή της διατροφικής συμπεριφοράς και δυσάρεστες σκέψεις και συναισθήματα σχετικά με το σχήμα και το βάρος του σώματος.
Η εικόνα σώματος συχνά επηρεάζει το αίσθημα της αυτοαξίας και την ψυχολογική κατάσταση των ασθενών. ‘Ετσι, στην προσπάθειά τους να ελέγξουν το βάρος τους οδηγούνται σε δυσλειτουργικές συμπεριφορές όπως ακραίες δίαιτες, υπεργυμναστική ή εκκαθαριστικές μεθόδους.
Εκτός από μεταβολές στο βάρος, οι Διατροφικές Διαταραχές μπορεί να προκαλέσουν διαταραχή στην ισορροπία των ηλεκτρολυτών, βραδυκαρδία, ορμονικές διαταραχές και μειωμένη οστική πυκνότητα.
Επίσης, σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, άγχους και θνησιμότητας.
Πόσο συχνές είναι οι Διατροφικές Διαταραχές
Οι διατροφικές διαταραχές επηρεάζουν παγκοσμίως το 2% έως 5% των ατόμων κατά τη διάρκεια της ζωής τους και είναι πιο συχνές στις γυναίκες παρά στους άνδρες (JAMA 2025).
Εμφανίζονται συχνότερα στην εφηβεία και στην νεαρή ενήλικη ζωή και σύμφωνα με την συστηματική ανασκόπηση και μετανάλυση που δημοσιεύθηκε στο European Child & Adolescent Psychiatry, 1 στα 20 παιδιά/ εφήβους παγκοσμίως πάσχει από κάποιου είδους Διατροφική Διαταραχή.
Γιατί εμφανίζονται οι διαταραχές πρόσληψης τροφής
Οι Διατροφικές Διαταραχές μπορεί να οφείλονται σε βιολογικούς παράγοντες όπως γενετική προδιάθεση ή ύπαρξη ατόμου με Διατροφική Διαταραχή στο οικογενειακό περιβάλλον.
Σημαντικό ρόλο στην εμφάνισή τους επίσης διαδραματίζει και το κοινωνικό περιβάλλον.
Στην εποχή μας, το αδύνατο σώμα προβάλλεται στα κοινωνικά δίκτυα ως σύμβολο επιτυχίας και αναγνώρισης. Ταυτόχρονα, προβάλλεται και η εύκολη πρόσβαση στο πρόχειρο και χαμηλής θρεπτικής αξίας φαγητό.
Το αποτέλεσμα είναι οι άνθρωποι να κατακλύζονται από διπλά μηνύματα μεταξύ υπερπροσφοράς φαγητού και ενασχόλησης με δίαιτες και αδυνάτισμα.
Περαιτέρω, οι άνθρωποι που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, διαταραγμένη εικόνα σώματος ή αντιμετωπίζουν συναισθηματικές δυσκολίες έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κάποια διατροφική διαταραχή.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η εκδήλωση κάποιας διαταραχής ακολουθεί μετά από την ενασχόληση με δίαιτες αδυνατίσματος.
Ποιές είναι οι πιο συχνές Διατροφικές Διαταραχές
Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό εγχειρίδιο (DSM- 5) της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Ψυχιατρικής, οι Διατροφικές Διαταραχές κατατάσσονται ως εξής:
Νευρική Ανορεξία
Τα άτομα που πάσχουν από Νευρική Ανορεξία εμφανίζουν χαμηλότερο βάρος σε σχέση με την ηλικία και το ύψος τους.
Μειώνουν σημαντικά την πρόσληψη τροφής και αρνούνται να διατηρήσουν το βάρος τους έστω και στα κατώτερα φυσιολογικά επίπεδα. Έχουν διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος και διακατέχονται από έντονο φόβο να μην αυξηθεί το βάρος τους.
Χαρακτηριστικές συμπεριφορές που εμφανίζουν συνήθως τα άτομα με Ανορεξία είναι οι εξής:
- Παράλειψη γευμάτων και περιορισμός πρόσληψης τροφής
- Τεμαχισμός της τροφής σε πολύ μικρά κομμάτια και αργό μάσημα
- Άρνηση του αισθήματος της πείνας
- Αποφυγή τροφίμων που θεωρούνται παχυντικά όπως τα γλυκά και τα λιπαρά τρόφιμα
- Αποφυγή κοινωνικών περιστάσεων που σχετίζονται με κατανάλωση φαγητού
Συνέπειες Ανορεξίας
Η ασιτία και η έλλειψη θρεπτικών συστατικών οδηγεί σε επιπλοκές που αφορούν στο γαστρεντερικό σύστημα, σε απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας ή ακόμη και σε έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας.
Η έγκαιρη διάγνωση και διαχείριση της Νευρικής Ανορεξίας είναι πολύ σημαντική. Ο λόγος είναι ότι πρόκειται για την διαταραχή με το μεγαλύτερο ποσοστό θνησιμότητας σε σχέση με τις υπόλοιπες (περίπου 20%).
Νευρική Βουλιμία
Η Νευρική Βουλιμία χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα υπερφαγικά επεισόδια που ακολουθούνται από εκκαθαριστικές συμπεριφορές με στόχο το άτομο να αποφύγει την αύξηση του βάρους.
Κατά τη διάρκεια των υπερφαγικών επεισοδίων, το βουλιμικό άτομο καταναλώνει ασυνήθιστα μεγάλη ποσότητα τροφης και νιώθει να μην έχει τον έλεγχο.
Σε γενικές γραμμές, βρίσκεται σε μια διαρκή προσπάθεια απώλειας βάρους και η αυτοαξία του εξαρτάται από το νούμρο στην ζυγαριά και την εικόνα σώματος.
Χαρακτηριστικές συμπεριφορές που εμφανίζουν τα άτομα με Νευρική Βουλιμία είναι οι εξής:
- Καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φαγητού χωρίς να έχουν την δύναμη να σταματήσουν ακόμη κι αν νιώθουν δυσφορία
- Χρησιμοποιούν αντισταθμιστικές συμπεριφορές προκειμένου να αποφύγουν την αύξηση του βάρους τους όπως υπεργυμναστική, πρόκληση εμετού, χρήση διουρητικών ή καθαρτικών
- Αποφεύγουν να τρώνε μπροστά σε άλλους
- Νιώθουν ενοχές/ ντροπή για το βάρος τους και είναι επικριτικοί με τον εαυτό τους
Η Νευρική Βουλιμία εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες σε σχέση με τους άντρες. Για την ακρίβεια, εμφανίζεται κυρίως στην εφηβεία και στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής.
Όσοι πάσχουν από Βουλιμία συνήθως έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολία στη ρύθμιση των συναισθημάτων και τελειοθηρία με αποτέλεσμα την εναλλαγή υπερβολικού ελέγχου με απώλεια ελέγχου.
Αυτός ο τρόπος σκέψης οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο περιορισμού – υπερφαγίας. Επιπλέον, οι εκκαθαριστικές μέθοδοι δημιουργούν τεχνητή πείνα που οδηγεί ξανά σε υπερφαγία, συνεχίζοντας τον φαύλο κύκλο.
Συνέπειες Βουλιμίας
Κάποιες από τις πιο σημαντικές επιπτώσεις των εκκαθαριστικών μεθόδων είναι η διάβρωση του σμάλτου των δοντιών και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Ακόμη μια συνέπεια είναι η αφυδάτωση και η διαταραχή ηλεκτρολυτών, ακόμη και η αύξηση της πίεσης και οι καρδιακές αρρυθμίες.
Αδηφαγική Διαταραχή
Η Αδηφαγική Διαταραχή χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα υπερφαγικά επεισόδια όπου το άτομο καταναλώνει ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες φαγητού χωρίς να προηγούνται σημάδια σωματικής πείνας.
Σε αντίθεση με την Νευρική Βουλιμία, τα υπερφαγικά επεισόδια δεν ακολουθούνται από εκκαθαριστικές συμπεριφορές.
Μετά τα επεισόδια, το άτομο μπορεί να νιώθει κατάθλιψη, ντροπή και ενοχές. Όπως και στην Βουλιμία, η αυτοαξία του εξαρτάται από το βάρος και την εικόνα σώματος.
Χαρακτηριστικές συμπεριφορές που εμφανίζουν τα άτομα που πάσχουν από Αδηφαγική Διαταραχή είναι οι εξής:
- Προτιμούν να τρώνε μόνοι τους, κρυφά από άλλους ανθρώπους
- Καταναλώνουν σημαντικά μεγάλες ποσότητες φαγητού ώσπου να αισθανθούν δυσφορία
- Τρώνε αρκετά πιο γρήγορα από ότι συνήθως
- Έχουν το αίσθημα απώλειας ελέγχου κατά την διάρκεια των υπερφαγικών επεισοδίων (δεν μπορούν να σταματήσουν)
- Μετά τα υπερφαγικά επεισόδια κατακλύζονται από δυσφορικά συναισθήματα όπως ντροπή, αηδία και ενοχή
Συνέπειες Αδηφαγικής Διαταραχής
Μια από τις πιο συχνές επιπτώσεις της Αδηφαγικής Διαταραχής είναι η σημαντική αύξηση του βάρους και οι μεταβολικές επιπλοκές που την συνοδεύουν (αντίσταση στην ινσουλίνη, υπερλιπιδαιμία κα).
Ωστόσο, οι κυριότερες επιπτώσεις της αφορούν στο γαστρεντερικό σύστημα. Οι πιο συχνές από αυτές είναι το αίσθημα φουσκώματος, πόνος στο στομάχι, δυσκοιλιότητα, διάρροια και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Διατροφικές Διαταραχές Μη Προσδιοριζόμενες Διαφορετικά (OSFED)
Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται οι Διατροφικές Διαταραχές οι οποίες προκαλούν κλινική ενόχληση, αλλά δεν πληρούν πλήρως τα κριτήρια για τις τυπικές διαταραχές όπως η Νευρική Ανορεξία, η Νευρική Βουλιμία και η Αδηφαγική Διαταραχή.
Οι OSFED μπορεί να περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα δυσλειτουργικών συμπεριφορών όπως είναι ο περιορισμός της πρόσληψης τροφής ή η εκκαθάριση, χωρίς να μπορούν να χαρακτηριστούν ως Νευρική Ανορεξία ή Νευρική Βουλιμία αντίστοιχα.
Για παράδειγμα, μπορεί ένα άτομο να περιορίζει σημαντικά την πρόσληψη τροφής και να έχει έντονο φόβο αύξησης του βάρους του αλλά το βάρος του να είναι φυσιολογικό.
Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιεί εκκαθαριστικές συμπεριφορές μετά από ένα γεύμα χωρίς να έχει προηγηθεί υπερφαγικό επεισόδιο όπως περιγράφεται στην Νευρική Βουλιμία.
Σύνδρομο Νυχτερινής Υπερφαγίας
Το Σύνδρομο της Νυχτερινής Υπερφαγίας χαρακτηρίζεται από την κατανάλωση των περισσότερων από τις μισές θερμίδες τις βραδινές ώρες.
Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε μετά το βραδινό γεύμα, είτε μετά από αφύπνιση κατά την διάρκεια της νύχτας. Συνήθως, υπάρχει η ανάγκη για κατανάλωση γλυκών και λιπαρών που συνοδεύεται από πρωινή ανορεξία και χαμηλά επίπεδα ενέργειας κατά την διάρκεια της ημέρας. Τα άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο της Νυχτερινής Υπερφαγίας, έχουν επίγνωση και θυμούνται τα επεισόδια και αυτό τους προκαλεί σημαντική δυσφορία.
Πώς αντιμετωπίζονται οι Διατροφικές Διαταραχές
Όπως προαναφέρθηκε, οι Διατροφικές Διαταραχές είναι πολύπλοκες παθήσεις.
Επηρεάζουν τόσο την ψυχική κατάσταση, όσο την σχέση του ατόμου με το φαγητό και το σώμα του και η αντιμετώπισή τους ξεκινά από την παρουσία ειδικά εκπαιδευμένου Διαιτολόγου Διατροφολόγου ο οποίος είναι η βάση της θεραπείας.
Ανάλογα με την περίσταση, η θεραπεία μπορεί να απαιτεί την ύπαρξη και συνεργασία και άλλων εξειδικευμένων θεραπευτών (Ψυχολόγου, Ιατρού κλπ).
Όσων αφορά το διατροφικό κομμάτι, οι στόχοι της υποστήριξης και ο ρόλος του Διατροφολόγου είναι η:
- αποκατάσταση της βιοχημικής ισορροπίας του οργανισμού και η βελτίωση της διάθεσης
- αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας και η αποκατάσταση του βάρους
- οικοδόμηση μιας ισορροπημένης σχέσης με το φαγητό
- διατροφική εκπαίδευση του πάσχοντα και η αλλαγή της διατροφικής του συμπεριφοράς
Σε γενικές γραμμές, η αντιμετώπιση των Διατροφικών Διαταραχών είναι μια συνεχής διαδικασία με προκλήσεις και υποτροπές, που απαιτεί σταθερή καθοδήγηση και υποστήριξη.
Επιστημονικη υποστήριξη στην θεραπεία Διατροφικών Διαταραχών
Νιώθετε ότι έχετε συμπτώματα κάποιας διατροφικής διαταραχής εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο; Μπορώ να σας υποστηρίξω!
Είμαι Διαιτολόγος Διατροφολόγος στην Καλαμάτα και εκπαιδευμένη στην αντιμετώπιση Διατροφικών Διαταραχών. Έχω την εμπειρία και γνωρίζω τι πρέπει να γίνει βήμα βήμα για την θεραπεία.
Μπορώ να σας εξυπηρετήσω ακόμα και με Online συνεδρίες και μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου με όποιον από τους παρακάτω τρόπους σας εξυπηρετεί:
- Καλέστε με στο 697 969 6680
- Στείλτε μου email στο info@mariakazani.gr
- Συμπλήρωστε την φόρμα επικοινωνίας στην ιστοσελίδα μου
